O tym, czy dziecko dostanie się do wybranego przedszkola publicznego, decydują punkty. Nie liczy się kolejność zgłoszeń ani znajomości, tylko kryteria, które rodzina spełnia i potrafi udokumentować. Jedne wprowadza ustawa i obowiązują w całym kraju, inne ustala rada gminy.
Wyjaśniamy, jak ten system działa, jakie dokumenty trzeba dołączyć i dlaczego jedno kryterium ustawowe potrafi przeważyć nad wszystkimi gminnymi razem wziętymi. Na końcu pokazujemy przykład liczenia punktów według zasad krakowskich z naboru 2026/2027.
Dwa etapy: najpierw ustawa, potem gmina
Punkty liczy się dopiero wtedy, gdy chętnych mieszkańców gminy jest więcej niż miejsc. Jeśli miejsc wystarcza, przedszkole przyjmuje wszystkich.
W pierwszym etapie komisja rekrutacyjna bierze pod uwagę kryteria ustawowe, czyli siedem sytuacji wymienionych w art. 131 ust. 2 Prawa oświatowego. Wszystkie mają jednakową wartość. Dopiero gdy kilkoro dzieci ma po tyle samo punktów albo po pierwszym etapie zostały wolne miejsca, wchodzi drugi etap i kryteria samorządowe, czyli dodatkowe zasady, które gmina ustala w uchwale.
W praktyce wiele gmin liczy oba etapy w jednym systemie i po prostu nadaje kryteriom ustawowym tak dużą wagę, że zawsze wygrywają. Kraków przyznaje za każde z nich 28 punktów, a wszystkie kryteria gminne razem dają maksymalnie 27.
Kryteria ustawowe: jakie i czym je potwierdzić
Lista jest zamknięta i taka sama w każdej gminie. Dokumenty określa art. 150 Prawa oświatowego.
| Kryterium | Co oznacza | Dokument |
|---|---|---|
| Wielodzietność rodziny | rodzina wychowuje troje lub więcej dzieci | oświadczenie rodzica |
| Niepełnosprawność kandydata | dziecko ma orzeczenie | orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności |
| Niepełnosprawność jednego z rodziców | jak wyżej, dotyczy matki lub ojca | orzeczenie o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności albo równoważne |
| Niepełnosprawność obojga rodziców | jak wyżej, dotyczy obojga | jak wyżej |
| Niepełnosprawność rodzeństwa | brat lub siostra z orzeczeniem | jak wyżej |
| Samotne wychowywanie | rodzic jest panną, kawalerem, wdową, wdowcem, osobą rozwiedzioną lub w separacji i nie wychowuje wspólnie żadnego dziecka z jego drugim rodzicem | prawomocny wyrok rozwodowy lub separacyjny albo akt zgonu oraz oświadczenie o samotnym wychowywaniu |
| Piecza zastępcza | dziecko w rodzinie zastępczej lub placówce | dokument potwierdzający objęcie pieczą |
Orzeczenia i wyroki można złożyć w oryginale, kopii poświadczonej notarialnie lub w kopii poświadczonej przez samego rodzica za zgodność z oryginałem. Oświadczenia składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej, a na dokumencie musi się znaleźć zdanie: „Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia”.
Uwaga na samotne wychowywanie. Kryterium nie spełnia rodzic, który żyje z partnerem i drugim rodzicem dziecka bez ślubu. Liczy się faktyczna sytuacja, a nie stan cywilny w dokumentach.
Kryteria samorządowe: każda gmina inaczej
Rada gminy może ustalić najwyżej sześć kryteriów i każdemu przypisać inną liczbę punktów. Ustawa wymaga, żeby uwzględniały potrzeby dziecka i rodziny, zwłaszcza rodziców, którzy łączą pracę z wychowywaniem dzieci, w tym rodziców samotnych, oraz lokalne potrzeby. Gmina może też wprowadzić kryterium dochodowe, potwierdzane oświadczeniem.
Najczęściej spotykane kryteria gminne to:
- praca lub nauka obojga rodziców albo rodzica samotnie wychowującego,
- rodzeństwo w tym samym przedszkolu,
- odległość przedszkola od domu lub pracy,
- uczęszczanie dziecka do żłobka,
- wcześniejszy nieudany udział w rekrutacji do tej placówki,
- podatek dochodowy rozliczany w danej gminie,
- w niektórych miastach komplet obowiązkowych szczepień.
Swoboda gminy ma granice. Sądy administracyjne uchylały uchwały, które stawiały samotnych rodziców w gorszej sytuacji niż pary. Głośna była sprawa Wrocławia: w 2016 r. Naczelny Sąd Administracyjny (sygn. I OSK 3164/15) utrzymał stwierdzenie nieważności uchwały, w której dziecko dwojga pracujących rodziców dostawało więcej punktów niż dziecko pracującego rodzica samotnego.
Lista kryteriów i punktów na dany rok musi być ogłoszona do końca stycznia. To najlepszy moment, żeby usiąść z kartką i policzyć, na ile punktów może liczyć wasze dziecko.
Przykład: jak liczy się punkty w Krakowie
Kraków stosuje kryteria z uchwały Rady Miasta z 2017 r., zmienionej w 2019 r. Za każde kryterium ustawowe przyznaje 28 punktów. Kryteria gminne wyglądają tak:
| Kryterium gminne (Kraków, nabór 2026/2027) | Punkty |
|---|---|
| Dziecko ma obowiązkowe szczepienia albo jest z nich zwolnione ze względów zdrowotnych | 7 |
| Przedszkole jest najbliżej domu albo miejsca pracy lub nauki rodzica (najwyżej trzy placówki) | 6 |
| Rodzeństwo chodzi już do tego przedszkola, wskazanego na pierwszym miejscu | 5 |
| Dziecko chodzi w tym roku do żłobka lub klubu zarejestrowanego w Krakowie | 4 |
| Dziecko rok wcześniej starało się o to przedszkole (pierwszy wybór) i nie zostało przyjęte | 3 |
| Rodzeństwo bierze udział w tej samej rekrutacji do tego przedszkola | 2 |
Trzy rodziny ubiegają się o miejsce w tym samym krakowskim przedszkolu. Ola pochodzi z rodziny wielodzietnej, jest zaszczepiona, a przedszkole jest najbliżej jej domu: 28 + 7 + 6 = 41 punktów. Kubę wychowuje samotnie mama, chłopiec jest zaszczepiony i chodzi do żłobka w Krakowie: 28 + 7 + 4 = 39 punktów. Zosia nie spełnia żadnego kryterium ustawowego, ale ma komplet szczepień, przedszkole jest najbliżej domu, chodzi do niego jej brat, a ona sama do żłobka: 7 + 6 + 5 + 4 = 22 punkty. Mimo że Zosia spełnia cztery kryteria gminne, przegrywa z każdym dzieckiem, które ma choć jedno kryterium ustawowe. Wyliczenia zrobiliśmy w prostym skrypcie, stosując punktację z krakowskich zasad naboru 2026/2027.
Z tego przykładu płynie praktyczny wniosek: w mieście, gdzie kryteria ustawowe mają przewagę, rodzina bez nich powinna zebrać wszystkie możliwe punkty gminne i rozsądnie dobrać listę przedszkoli. Kryterium odległości dotyczy w Krakowie tylko przedszkola najbliższego domowi i najbliższych miejscom pracy rodziców, więc trzeba je wpisać na liście.
Co, jeśli punktów jest tyle samo
Ustawa przewiduje tylko dwa etapy i nie mówi, co zrobić, gdy po obu kilkoro dzieci ma identyczny wynik. Rozstrzyga to regulamin rekrutacji przedszkola albo zasady przyjęte przez gminę i rozwiązania bywają różne. Dlatego zanim zaczniecie liczyć szanse, przeczytajcie regulamin konkretnej placówki. Zwykle jest na jej stronie internetowej albo do wglądu w sekretariacie.
Weryfikacja oświadczeń: czy ktoś to sprawdza
Tak. Przewodniczący komisji rekrutacyjnej może zażądać dokumentów potwierdzających oświadczenia albo poprosić wójta, burmistrza lub prezydenta miasta o ich sprawdzenie. W rekrutacji do przedszkoli urząd ma na to 14 dni. Może korzystać z informacji, które ma z urzędu, pytać inne instytucje, a samotne wychowywanie sprawdzić wywiadem, podobnym do tego, który prowadzi ośrodek pomocy społecznej.
Kryterium, którego rodzic nie potwierdzi w wyznaczonym terminie, komisja uznaje za niespełnione i odejmuje punkty. Za fałszywe oświadczenie grozi odpowiedzialność karna, a wyłudzenie miejsca może skończyć się utratą przyjęcia.
Lista kontrolna przed złożeniem wniosku
- Sprawdzić, czy gmina opublikowała kryteria i punktację na dany rok (do końca stycznia).
- Policzyć punkty dla każdego przedszkola osobno, bo kryteria odległości i rodzeństwa zależą od placówki.
- Skompletować orzeczenia, wyrok rozwodowy lub separacyjny, akt zgonu, dokumenty pieczy zastępczej.
- Pobrać zaświadczenia, których wymaga gmina, na przykład z pracy, uczelni, żłobka.
- Wypełnić oświadczenia na wzorach gminy, z klauzulą o odpowiedzialności karnej, i podpisać je przez oboje rodziców, jeśli tego wymaga wzór.
- Zrobić kopie i poświadczyć je za zgodność z oryginałem.
- Zaznaczyć we wniosku wszystkie spełniane kryteria, bo te pominięte nie dadzą punktów.
Cały kalendarz naboru opisujemy w tekście rekrutacja do przedszkola krok po kroku, a szczegóły krakowskie w poradniku o przedszkolach w Krakowie. Jeśli punktów zabrakło, przeczytajcie, jak odwołać się od wyników rekrutacji.
Najczęstsze pytania
Czy rodzina z trojgiem dzieci, z których najstarsze jest pełnoletnie, jest wielodzietna?
Ustawa mówi o rodzinie wychowującej troje i więcej dzieci, bez dokładnych granic wieku. Gminy różnie to interpretują, dlatego najlepiej zapytać w przedszkolu albo wydziale edukacji urzędu przed podpisaniem oświadczenia.
Czy za kryteria ustawowe w każdej gminie są te same punkty?
Nie. Wszystkie kryteria ustawowe muszą mieć równą wartość, ale konkretną liczbę punktów ustala gmina. W Krakowie to 28 za każde.
Czy punkty się sumują?
Tak. Dziecko z rodziny wielodzietnej, które ma niepełnosprawne rodzeństwo, dostaje punkty za oba kryteria.
Czy mogę dołączyć zaświadczenie po terminie składania wniosków?
Z zasady nie. Brakujące dokumenty komisja może wezwać do uzupełnienia w swoim terminie, ale na to nie warto liczyć. Najbezpieczniej dołączyć wszystko od razu.